Powodzie w dolinie górnej Wisły     
(część druga - okres nowożytny do końca XVIII wieku)            
          
 W 1515 roku za panowania króla Zygmunta I Starego, kiedy stolicą Polski tzw. okresu "Złotego Wieku" był Kraków, wydarzyły się powodzie w dorzeczu Górnej Wisły w czasie od 8 VI do 19 VI, 3 VII do 7 VII i 10 XII do 18 XII. W samym Krakowie rzeka Wisła dodatkowo wylała w Zielone Święta (27 V), 23 VIII i dwukrotnie około św. Michała (29 IX). Szkody jakie te wylewy rzek wyrządziły były bardzo duże. W roku tym 28 września spadł pierwszy śnieg.
 W 1518 roku w lipcu była wielka powódź, która wyrządziła ogromne szkody.
 W 1528 roku Wisła wylewała w dniach 24 VI, 27 VI do 29 VI, 10 VII do 14 VII i 19 VII, czyniąc wielkie szkody w plonach i wszelkim dobytku. W Krakowie woda wdzierała się do budynków i np. w kościele OO. Bernardynów sięgała wysokości człowieka. Potopiło się wówczas dużo zwierząt i około 300 ludzi.
 W 1533 roku w Krakowie wystąpiły powodzie. Pierwszy wylew był w dniu 13 stycznia, gdy po opadach śniegu i silnym mrozie nagle na rzece Wiśle ruszył lód i spiętrzone fale wystąpiły z koryta, wywracając domy znajdujące się w pobliżu. Drugi wylew rzeki Wisły zaczął się po deszczach 7 lipca, a trwał do 22 lipca. Straty jakie te powodzie wyrządziły były ogromne. Wylewy rzek wiązano z ukazaniem się w 1533 roku wielkiej komety.
 W 1534 roku po obfitych opadach mokrego śniegu był wylew Wisły i trwał od 26 IV do 8 V.
 Następna wielka powódź przyszła po silnych deszczach po 26 czerwca. Trwała o­na do 13 lipca, wyrządzając olbrzymie szkody. Wówczas rozerwany został na 3 części duży most, łączący Kraków z Kazimierzem i przeniesiony falami wezbranej rzeki osiadł na polach w Podgórzu. Zniszczone zostały również pozostałe 3 mosty, a wielu ludzi utonęło.
Dużo domów zostało przez wielką wodę poprzewracanych, szczególnie na Kazimierzu, gdzie również uszkodzone zostały kościoły Bożego Ciała i św. Katarzyny. Woda wdarła się też do kościoła OO. Bernardynów, gdzie na "duży ołtarz na 2 łokcie weszła".
 W 1536 roku przed 25 VIII był mały wylew Wisły.
 W 1541 roku od 8 grudnia w ciągu tygodnia na rzece Wiśle wystąpiła znaczna powódź.
 W 1542 roku woda na Wiśle tak wezbrała, że w dniu 28 czerwca w kościele u OO. Bernardynów wszystkie ołtarze, za wyjątkiem ołtarza głównego, zalała.
 W 1549 roku "Dnia 4 lutego bardzo silny mróz, a 6 lutego odwilż i wylew rzeki Wisły".
 W 1557 roku w dniach 3 VII i 5 VII kroniki notują wylew rzeki Wisły.
 W 1562 roku rzeka Wisła przerwała wały i woda zalała Długą Wieś.
 W 1570 roku był wylew rzeki Wisły w dniu 2 lutego z bardzo dużą szkodą. Młyny stały się niezdatne do użytku. "Powódź zawróciła koryto rzeki Wisły za Dębnikami".
 W 1570 roku przed świętem Matki Boskiej Gromnicznej była powódź na rzece Wiśle, wyrządzająca największe szkody.
 W 1580 roku w dniu św. Anny (26 VII) był wielki wylew rzeki Wisły na Kazimierzu, wyrządzając olbrzymie szkody.
 W 1593 roku w dniu 1 lipca zaczął padać wielki deszcz, który trwał bez przerwy dwa dni. Na trzeci dzień nastała wielka powódź rzeki Wisły. Klasztory i kościół OO. Bernardynów znalazły się pod wodą, zmuszając zakonników do przeniesienia się do klasztoru OO. Franciszkanów w Krakowie. Mniszki wyratowane zostały na łodziach, doprowadzonych w nocy do okien klasztoru. Most kazimierski i skawiński (na rzece Wildze) uniesione zostały z prądem wody.
 W 1593 roku zostało założone przy klasztorze SS. Norbertanek m.in. Bractwo św. Anny Samotrzeciej. Przypuszczam, że na jego utworzenie miała duży wpływ ówczesna katastrofalna powódź.
 W 1598 roku rzeka Wisła ponad 7 razy wylewała, czyniąc wielkie szkody, szczególnie przed świętem św. Michała (29 IX), kiedy potopiło się wielu ludzi, zniszczone zostały zboża i budynki.
 W 1605 roku ogromny wylew rzeki Wisły od 9 sierpnia przez kilka następnych dni trwający, ogromne szkody wyrządził. Wysokość wody, do której jej lustro sięgało, podane zostało na tablicy na murze klasztoru SS. Norbertanek (opisanej pod 1593 rokiem omyłkowo jako mające miejsce w 1607 roku).
 W 1621 roku w sierpniu, w okresie panowania króla Zygmunta III Wazy, który przeniósł stolicę Polski z Krakowa do Warszawy, kroniki podają, że była wielka powódź , która zniszczyła wiele wsi i zalała niżej położone części miasta Krakowa. Zalany wówczas został m.in. kościół św. Katarzyny.
 W 1650 roku "deszcze poczeli yacz srogie wgorach i u nas w Krakowie". Wezbrała rzeka Wisła i wylała z brzegów.
 W 1652 roku był wielki wylew rzeki Wisły pod Krakowem.
 W 1656 roku w lipcu podczas najazdu Szwedów na Polskę, była powódź, która zalała Stradom aż do bramy Grodzkiej, Kazimierz po Krzemionki i wszystkie łąki Płaszowa i Bieżanowa. Woda wdzierała się również do miasta Krakowa. Według innych źródeł w/w wylewy wodne wywołali w pewnej mierze Szwedzi, którzy dla zdobycia miasta Krakowa,
bronionego przez wojska hetmana Stefana Czarnieckiego, zniszczyli urządzenia zabezpieczające gród od powodzi.
 W 1662 roku w dniach 6 i 7 sierpnia wystąpiła powódź, która zniosła most i spowodowała zalanie Zwierzyńca.
 W 1670 roku powódź rzeki Wisły zalała okolice dawnego klasztoru Koletek. Na murze kościoła św. Agnieszki jest tabliczka (umieszczona 80 cm powyżej powierzchni terenu), upamiętniająca wysokość, do jakiej wznosiło się lustro wody w czasie powodzi w tym roku.
 W 1671 roku na najstarszej tabliczce z terenu miasta Krakowa umieszczony został na murze kościoła św. Agnieszki znak wskazujący wysokość (102 cm powyżej obecnej powierzchni terenu), do jakiej sięgała woda w dniu 20 lipca.
W 1687 roku "powódź podobnie jak w roku 1570 zwróciła wody w korycie koło Dębnik", zmieniając bieg rzeki Wisły na tym odcinku.
 W 1697 roku powódź sierpniowa została upamiętniona znakiem powodziowym na tablicy przy klasztorze SS Norbertanek na Salwatorze. Stan wód tego wylewu mógł być wyższy wg późniejszych wyliczeń o 53 cm powyżej lustra wody wielkiej powodzi w 1813 roku.
 W 1736 roku wielka powódź zalała m.in. Stradom i została oznaczona na nieistniejącym obecnie filarze kamiennym przy kościele św. Agnieszki.
 W 1774 roku powódź wystąpiła 21 VII i trwała do 25 VII, wyrządzając znaczne szkody.
 W 1775 roku powódź została spowodowana zatorem na rzece Wiśle w styczniu. Rzeka wystąpiła wówczas z brzegów i m.in. zniszczyła most Wielicki. Kroniki notują, że w tym roku zdarzyła się katastrofa na promie przewożącym, w czasie której zginęło 80 osób.
 Powódź w 1775 roku jest ostatnią zanotowaną w kronikach dla Polski przedrozbiorowej.
 Na murze klasztoru SS. Norbertanek na Salwatorze, po lewej stronie bramy wjazdowej do dziedzińca, wmurowane są dwie tabliczki powodziowe, wykonane z czarnego marmuru dębnickiego. Na tabliczce górnej (1) jest napis: "Dla wiadomości w roku 1593 w miesiącu lipcu i w roku 1607 (omyłka - ma być 1605 r.- uwaga źródłowa) w miesiącu sierpniu wylew wody był większy o 25 cali nad wylew dnia 26 sierpnia R.1813 zdarzony pomnikiem poniżej położonym wpisany".
 Na tabliczce dolnej (2) napisano "Eufemia z Jaxów OTWINOWSKA ksieni konwentu Zwierzynieckiego Potomności iż wylew dnia 26-go Sierpnia 1813 roku był do tego punktu". Szczegółowe usytuowanie w/w znaków powodziowych przedstawia załączony rysunek 1.       
         
    Edward Konik  
(Napisałem głównie w oparciu o źródło podane w części I)
Ciąg dalszy (część III) nastąpi.